Haşimato

Haşimato tiroiditi, kronik lenfositik tiroidit olarak da bilinir. Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla tiroid bezine saldırdığı bir otoimmün bozukluktur.

Bu durum kronik inflamasyona yol açar ve genellikle hipotiroidizmle (az çalışan tiroid) sonuçlanır. Klinik tecrübelerimizden görüyoruz ki, hastalarımız arasında çok merak edilen hastalıklardandır.

Ailede tiroid veya otoimmün hastalıkların olması haşimato görülme riskini artırır. Her ne kadar orta yaşlı yetişkinlerde daha sık rastlansa da her yaşta ortaya çıkabilir. Kadınların geliştirme olasılığı erkeklerden 7-10 kat daha fazladır.

Tip 1 diyabet, romatoid artrit veya lupus gibi rahatsızlıkları olan kişilerde risk daha yüksektir.

Hastalarda yorgunluk, kilo alımı, soğuğa karşı hassasiyet, kabızlık, depresyon, kuru cilt ve saç, hafıza sorunları veya beyin sisi görülebilir.

Haşimato Nedir?

Hashimoto tiroiditi; vücudun bağışıklık sisteminin, boyunda bulunan ve metabolizmayı düzenleyen hormonlar üreten küçük bir bez olan tiroid bezine saldırdığı bir otoimmün hastalıktır.

Zamanla bu saldırı kronik iltihaplanmaya, iltihaplanma tiroid bezine zarar vermeye ve en sonunda hipotiroidizme (tiroid bezinin yeterli hormon üretmediği bir durum) yol açar.

Gelişmiş ülkelerde hipotiroidizmin en yaygın nedenidir ve özellikle 30-50 yaşları arasında kadınlarda daha sık görülür. Hastalık genellikle yavaş gelişir ve erken evrelerinde fark edilmeyebilir.

Haşimato ayrıca Kronik lenfositik tiroidit ya da Otoimmün tiroidit olarak da isimlendirilir.

Hastaların kanlarından bakılan TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon) genellikle yüksek, Serbest T4 değeri ise düşük olabilir. Otoimmünite göstergesi olan Anti-TPO (tiroid peroksidaz) antikorları ise genellikle pozitif saptanır.

Hastaların yapılan tiroid ultrasonografilerinde tiroid bezi küçülmüş, düzensiz veya iltihaplı bir görünümde izlenir.

Haşimato Belirtileri Nelerdir?

Haşimato tiroiditi genellikle zamanla yavaş yavaş gelişir ve belirtiler hafif olabilir veya ilk başta fark edilmeyebilir. Tiroid bezi hasar gördükçe, hipotiroidizm (tiroid bezinin az çalışması) belirtileri daha belirgin hale gelir.

Sık görülen belirtiler:

• Yorgunluk ve halsizlik
• Diyet veya aktivitede değişiklik olmasa bile kilo alımı
• Soğuğa tahammülsüzlük (başkaları rahatken üşüme hissi)
• Kabızlık
• Kuru cilt
• Soluk veya şiş yüz
• Ses kısıklığı
• Saç incelmesi veya dökülmesi
• Depresyon veya depresif ruh hali
• Hafıza sorunları veya beyin sisi
• Düşük kalp hızı
• Kas güçsüzlüğü
• Eklem veya kas ağrısı
• Adet düzensizlikleri veya yoğun adet dönemleri
• Kısırlık veya gebe kalma zorluğu
• Boyunda şişlik (tiroid bezinin büyümesine bağlı guatr)

Daha az görülen veya geç dönem belirtileri:

• Kalınlaşmış cilt
• Büyümüş dil
• Yavaş konuşma
• İşitme sorunları
• Miksödem (şiddetli hipotiroidizm – nadir görülür, ancak tedavi edilmezse yaşamı tehdit eder)

Haşimato Hastalığı Neden Olur?

Hashimoto hastalığı, vücudun yanlışlıkla kendi tiroid bezine saldırdığı bağışıklık sisteminin bir arızasından kaynaklanır. Bunun kesin nedeni tam olarak anlaşılmasa da, birkaç faktörün neden olduğu düşünülmektedir:

 1. Genetik Yatkınlık

Haşimato genellikle ailelerde görülür. Tiroid veya otoimmün rahatsızlığı olan yakın bir akrabası olan kişilerde bu hastalığa yakalanma olasılığı daha yüksektir.

 2. Otoimmün Bozukluklar

Tip 1 diyabet, çölyak hastalığı, romatoid artrit veya lupus gibi diğer otoimmün hastalıkları olan kişilerde risk daha yüksektir. Genel bir bağışıklık sistemi dengesizliğine işaret eder.

 3. Hormonal Faktörler

Kadınların haşimato hastalığına yakalanma olasılığı erkeklerden 7-10 kat daha fazladır. Genellikle gebelik, doğum sonrası veya menopoz gibi hormonal değişimler sırasında ortaya çıkar.

 4. Çevresel Tetikleyiciler

Viral veya bakteriyel enfeksiyonlar otoimmün yanıtı başlatabilir. Stres, hastalığın başlangıcını veya alevlenmelerini etkileyebilir. Radyasyona maruz kalma (örneğin, tıbbi tedavilerden veya çevresel kaynaklardan) riski artırabilir.

 5. Aşırı İyot Alımı

Çok yüksek iyot seviyeleri, tiroid bezini aşırı uyararak, özellikle genetik olarak duyarlı bireylerde otoimmün aktiviteyi tetikleyebilir.

 6. Bağırsak Sağlığı ve Disbiyoz (Yeni Araştırmalar)

Bazı kanıtlar, bağırsak mikrobiyomu dengesizliklerini Hashimoto hastalığı da dahil olmak üzere otoimmün hastalıklarla ilişkilendirmektedir. Bu, gelişmekte olan bir araştırma alanıdır ve fonksiyonel tıp perspektifinin bir parçasıdır.

Haşimato Tedavisi Ankara

Haşimato hastalığının kesin bir tedavisi olmasa da, özellikle hipotiroidizme (tiroid bezinin az çalışması) yol açtığında etkili bir şekilde yönetilebilir.

Haşimatodan nasıl kurtuldum sorusu hastalarımız arasında çok merak edilir ve bu rahatsızlığa çözüm ararlar.

Tedavide normal tiroid hormonu seviyelerinin geri kazanılması ve hastalarda görülen belirtilerin düzelmesi hedeflenir.

1. Tiroid Hormon Replasman Tedavisi

Temel tedavi, sentetik bir tiroid hormonunun günlük kullanımıdır: Levotiroksin (T4 hormonu) standart ilaçtır.

Normal hormon seviyelerini geri kazandırır, yorgunluk, kilo alımı ve soğuğa duyarlılık gibi semptomları hafifletir.

Genellikle günde bir kez, sabah aç karnına alınır. Başka ilaçlarla birlikte (özellikle kalsiyum, demir ve proton pompa inhibitörleri gibi mide ilaçları) alınmamalıdır. Dozajın ayarlanması için düzenli kan testleri (özellikle TSH seviyeleri) gereklidir.

 2. İzleme ve Takip

TSH seviyeleri, tedaviye başladıktan veya tedaviyi ayarladıktan sonra her 6-12 haftada bir, stabil hale geldiğinde ise her 6-12 ayda bir izlenir. Kilo alma ya da verme durumlarında daha erken de bakılabilir.

Tedavi genellikle ömür boyu sürer.

Haşimato Diyeti Nasıl Olmalı?

Haşimatoyu düzeltecek bir  “Haşimato diyeti” yoktur, ancak belirli beslenme alışkanlıkları Hashimoto tiroiditi olan kişilerde tiroid sağlığını destekleyebilir, iltihabı azaltabilir ve genel refahı iyileştirebilir.

Önemli olan, kişisel ihtiyaçlara göre uyarlanmış, iltihap önleyici ve besin açısından zengin bir yaklaşımdır.

Bu hastalığa sahip bireylerde beslenmenin temel prensipleri:

1. Anti-İnflamatuar Gıdalara Odaklanın

• Sebzeler: Özellikle yapraklı yeşillikler, turpgiller (ölçülü olarak)
• Meyveler: Orman meyveleri, turunçgiller, elma
• Sağlıklı yağlar: Zeytinyağı, avokado, balık veya keten tohumundan elde edilen omega-3 yağ asitleri
• Yağsız proteinler: Tavuk, hindi, balık, yumurta (tolere edilebiliyorsa)
• Glutensiz tam tahıllar: Kinoa, karabuğday, pirinç (hassas kişiler için)

2. İnflamasyon Tetikleyicilerini Ortadan Kaldırın veya Sınırlayın

• Gluten; Hashimoto’lu birçok kişi, özellikle de çölyak hastalığı veya gluten hassasiyeti olan kişiler, glutensiz beslenmeyle kendilerini daha iyi hisseder. Bu durum tüm haşimatolu hastalar glutensiz beslenmeli demek değildir.
• Süt Ürünleri: Bazı kişilerde şişkinliğe veya iltihaplanmaya neden olabilir.
• İşlenmiş gıdalar: Trans yağlardan, koruyucu maddelerden, katkı maddelerinden ve fast food’dan kaçının.
• Rafine şekerler: Hormonları bozabilir ve iltihabı kötüleştirebilir.

3. Bağırsak Sağlığını Destekleyin

• Probiyotik açısından zengin besinler: Yoğurt (tolere ediliyorsa), kefir, lahana turşusu, kimchi
• Lif: Sağlıklı sindirimi ve mikrobiyom dengesini korumaya yardımcı olur
• Tolere ediliyorsa prebiyotikleri (sarımsak, soğan, kuşkonmaz gibi) düşünün.

4. Tiroid Fonksiyonu İçin Temel Besinleri Sağlayın

• Selenyum: Brezilya fıstığı, ayçiçeği çekirdeği, ton balığı, yumurta
• Çinko: Kabak çekirdeği, sığır eti, mercimek
• Demir: Kırmızı et, ıspanak, baklagiller
• D Vitamini: Güneş ışığı, yağlı balık, yumurta, gerekirse takviyeler
• İyot: Ölçülü tüketin – aşırı alım bu hastalığı kötüleştirebilir.  Tıbbi tavsiye almadan yüksek dozda iyot veya selenyum takviyesi yapmaktan kaçının.

5. Kafein ve Guatrojenler Ölçülü Tüketimle

• Kafein: Tiroid ilaçlarının emilimini engelleyebilir, ilaç aldıktan en az 30-60 dakika sonra tüketin.
• Guatrojenik besinler (örneğin brokoli, karnabahar, soya): Çoğu insan için pişmiş ve ölçülü miktarlarda güvenlidir.

Haşimato Beslenme de Dikkat Edilmesi Gerekenler?

Selenyum açısından zengin besinler (örneğin Brezilya fıstığı, balık) tiroid fonksiyonunu destekleyebilir. O yüzden selenyum içeren besinler bu grup hastalarda fayda sağlayabilir.

Beslenmede anti-inflamatuar özellikleri olan besinlere ağırlık vermek  (sebze, meyve, sağlıklı yağlar gibi) ve inflamatuvar özelliği olan besinlerde kaçınmaya dikkat etmek gerekir. Özellikle işlenmiş, hazır paketli ve katkı maddeli gıdalardan, rafine şekerin bol olduğu besinlerden kaçınmalıdırlar.

Sık Sorulan Sorular

Haşimato kendiliğinden geçer mi?

Haşimato kendiliğinden geçmez. Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırarak kademeli olarak hipotiroidizme (tiroid bezinin az çalışması) yol açtığı kronik bir otoimmün hastalıktır.

Semptomlar bazen yaşam tarzı değişiklikleri veya tedaviyle iyileşebilse de, altta yatan otoimmün süreç genellikle hayat boyu devam eder.

Haşimato ömür boyu süren bir hastalıktır. Tedavi edilmezse kalıcı tiroid hasarına ve ciddi hipotiroidizme yol açabilir. Tiroid hormonu replasman tedavisi (levotiroksin) genellikle yaşam boyu gereklidir.

Dengeli beslenme, stres yönetimi ve besin eksikliklerinin (selenyum, D vitamini veya demir gibi) giderilmesi gibi destekleyici stratejiler, refahı iyileştirmeye yardımcı olabilir, ancak hastalığı tedavi etmez.

Semptomları yönetmek ve komplikasyonları önlemek için erken teşhis ve bir dahiliye doktoru ile düzenli takip çok önemlidir.

Haşimato karın şişkinliği yapar mı?

Haşimato, hastalığın doğrudan bir belirtisi olmasa da karın şişkinliğine neden olabilir. Haşimato tiroiditine bağlı hipotiroidizm gelişen hastalarda, hipotiroidizm nedeniyle şişkinlik gibi sindirim sistemi problemleri görülebilir.

Hashimoto Şişkinliğe Nasıl Yol Açabilir?

Yavaşlamış sindirim (hipomotilite):

Düşük tiroid hormonu seviyeleri bağırsak hareketlerini yavaşlatarak kabızlığa ve gaz birikmesine neden olur.

Değişen bağırsak mikrobiyomu:

Hipotiroidizm, bağırsak bakterilerinin dengesini bozarak, şişkinliğin bilinen bir nedeni olan ince bağırsakta aşırı bakteri üremesi (SIBO) riskini artırabilir.

Gıda intoleransları:

Hashimoto hastaları, her ikisi de şişkinliğe neden olabilen gluten veya laktoz intoleransına daha yatkındır.

Sıvı tutulumu:

Hipotiroidizm, karın rahatsızlığı olarak hissedilebilen su tutulumuna ve şişkinliğe neden olabilir.

Şişkinlik kalıcı ise, ağrılı veya kötüleşiyorsa; IBS, SIBO veya çölyak hastalığı gibi diğer gastrointestinal sorunları elemek önemlidir. Bu yönden ayrıntılı değerlendirilme gerekli olabilir.

Tiroid fonksiyonunun uygun tiroid hormonu tedavisiyle yönetilmesi genellikle sindirim semptomlarını iyileştirir.

Haşimato Öldürür mü?

Haşimatoya bağlı ölüm beklenen bir durum değildir. Ancak eğer hashimato tiroiditine bağlı olarak hipotiroidi gelişmişse ve bu durumda tedavisiz uzun süre beklenmişse miksödem koması denilen tehlikeli bir durum gelişebilir.

Haşimato hastaları ne yememeli?

• Gluten; Özellikle çölyak hastalığı veya gluten duyarlılığı olanlarda (Hashimoto hastalarında daha yaygındır) otoimmün reaksiyonları tetikleyebilir. Gluten, bağırsak geçirgenliğini (“sızdıran bağırsak”) artırarak otoimmüniteyi kötüleştirebilir.
• Soya ve Soya Ürünleri; Özellikle tedavi edilmemiş hipotiroidizmde tiroid hormonu üretimini engelleyebilecek guatrojenler içerir. Örnek: soya sütü, tofu, soya sosu, edamame.
• Turpgiller (çiğ, büyük miktarlarda); Brokoli, karnabahar, lahana ve kara lahanayı içerir. İyot emilimini engelleyebilecek guatrojenler içerir, ancak genellikle pişirildiğinde ve ölçülü olarak yenildiğinde sorun yaratmaz.
•  Yüksek İşlenmiş Gıdalar; Genellikle rafine şeker, sağlıksız yağlar ve iltihabı artıran katkı maddeleri bakımından zengindir. Bunlar arasında fast food, paketlenmiş atıştırmalıklar, işlenmiş etler bulunur.
• Aşırı Şeker ve Rafine Karbonhidratlar; İltihaplanmayı, kan şekeri dengesizliğini ve yorgunluğu kötüleştirebilir. Örnekler: beyaz ekmek, hamur işleri, şekerli içecekler.
•  Süt Ürünleri (hassas kişilerde); Bazı Hashimoto hastalarında laktoz intoleransı veya süt ürünlerine karşı hassasiyet vardır ve bu durum şişkinlik, yorgunluk veya cilt sorunlarına neden olabilir.
•  Alkol; Bağışıklık sistemini baskılayabilir ve tiroid hormonu dönüşümünde önemli olan karaciğere yük bindirebilir.
•  Aşırı İyot; Çok yüksek iyot alımı, bazı kişilerde Hashimoto semptomlarını kötüleştirebilir. Yüksek iyotlu takviyelerden ve aşırı deniz yosunundan (yosun gibi) kaçının.
•  Patlıcangiller (hassassanız); Domates, patlıcan, biber ve beyaz patates içerir. Bazı otoimmün hastalarda iltihaplanmaya neden olabilir, ancak herkes hassas değildir.

Haşimato hangi bölüm bakar?

Haşimatosu olan hastaların ilgili tetkik ve tedavisi dahiliye uzmanı veya endokrinoloji bölümleri tarafından yapılmaktadır.

Haşimato hangi doktora bakar?

Haşimatosu olan kişiler ilk önce dahiliye doktoru tarafından değerlendirilirler, gerekli görülürürse endokrinoloji uzmanları tarafından da takip edilebilirler.

Haşimato boğaz ağrısı yapar mı?

Boğaz ağrısına neden olabilir; ancak her zaman değil ve semptom hastalığın evresine ve şiddetine bağlıdır.

Haşimato, tiroid bezinin otoimmün bir iltihabıdır. Bu iltihaplanma, boynun ön kısmında hassasiyet, dolgunluk veya ağrıya neden olabilir ve bu da boğaz ağrısına benzeyebilir.

Tiroid büyüdükçe boğazda baskı veya sıkışma, yutma güçlüğü ve hatta ses kısıklığına neden olabilir. Hastalarımız bunu genellikle keskin bir ağrı yerine kalıcı bir boğaz rahatsızlığı olarak tanımlarlar.

Boğaz ağrısı şiddetli veya sürekliyse, boyunda gözle görülür bir şişlik varsa, yutma veya nefes almada zorluk çekiyorsanız ve boyunda şişlik veya nodüller varsa mutlaka dahiliye uzmanına ya da hastaneye başvurulmalıdır.

Hafif bir boğaz ağrısı veya boyun rahatsızlığı, özellikle guatr veya aktif iltihap varlığında, Hashimoto hastalığının bir belirtisi olabilir. Ancak, özellikle ağrı yeniyse veya kötüleşiyorsa, diğer nedenleri elemek önemlidir.

Haşimato gebeliğe engel mi?

Haşimato tiroiditi gebe kalmayı engellemez, ancak gebe kalmayı zorlaştırabilir ve özellikle tiroid hormon seviyeleri iyi kontrol edilmezse doğurganlık sorunları ve gebelik komplikasyonları riskini artırabilir.

Düşük tiroid hormonları (hipotiroidizm) yumurtlamayı ve adet döngülerini bozarak gebe kalmayı zorlaştırabilir.

Hashimoto bir otoimmün hastalıktır ve otoimmün aktivite yumurta kalitesini, implantasyonu veya erken gebelik stabilitesini etkileyebilir.

Tedavi edilmemiş Haşimato’lu kadınlarda, özellikle TSH seviyeleri yüksekse, erken düşük yapma riski daha yüksektir.

Bu hastalık bazen PCOS, endometriozis veya doğurganlığı daha da etkileyebilen diğer otoimmün hastalıklarla birlikte görülebilir.

Uygun tedaviyle (genellikle optimal TSH seviyelerini korumak için levotiroksin), Hashimoto’lu çoğu kadın hamile kalabilir ve sağlıklı bir gebelik geçirebilir. İdeal olarak, TSH seviyesi hamileliğin öncesinde ve erken döneminde 2,5 mIU/L’nin altında olmalıdır.

Hamile kalmaya çalışıyorsanız, tiroid fonksiyon testlerinizi (özellikle TSH, T4 ve TPO antikorları) düzenli olarak yaptırın.

Haşimato ilaçsız tedavi var mı?

Bu hastalık genellikle tıbbi tedavi gerektirse de (özellikle hipotiroidizm gelişirse), tiroid sağlığını destekleyebilecek, otoimmün aktiviteyi azaltabilecek ve genel refahı iyileştirebilecek birkaç ilaç dışı strateji mevcuttur.

 Bunlar tiroid hormonu replasmanının yerini tutmaz, ancak özellikle erken veya hafif evrelerde veya ilaçla birlikte etkili bir şekilde tamamlayıcı olabilir.

• Anti-İnflamatuar Diyet uygulanması
• Kronik stres, otoimmüniteyi kötüleştirir. Farkındalık, yoga, derin nefes alma veya bilişsel davranışçı terapiler faydalı olabilir. En az 7-8 saat uyku önerilir.
• Bağırsak dengesizlikleri (örneğin, geçirgen bağırsak sendromu, SIBO) otoimmüniteyi kötüleştirebilir. Bağırsak sağlığının optimize edilmesi; probiyotikler, fermente gıdalar (tolere ediliyorsa), sindirim enzimleri veya prebiyotikler (gerekirse) faydalı olabilir.
• Selenyum (bazı durumlarda TPO antikorlarını azaltabilir), D Vitamini (genellikle Hashimoto’da düşüktür), Çinko ve magnezyum ve Omega-3 yağ asitleri takviyeleri alınabilir. Ancak önce vitamin ve mineral düzeyleri test edilip eğer eksiklik varsa kullanılmalıdır. Aşırı takviye zararlı olabilir.
• Endokrin bozuculara (plastiklerde, böcek ilaçlarında ve bazı kozmetiklerde bulunur) maruziyeti azaltın. Mümkün olduğunca temiz ve doğal ürünler kullanın.
• Orta düzeyde egzersiz enerjiyi, metabolizmayı ve ruh halini iyileştirir. İltihaplanmayı artırabilecek aşırı antrenmandan kaçının.

Bu yaklaşımlar bağışıklık sistemini ve tiroid fonksiyonunu destekler, ancak Hashimoto hastalığını tedavi etmez.

Tiroid hormon seviyeleriniz düşükse, komplikasyonları önlemek için levotiroksin veya başka bir tiroid hormonu replasmanı şarttır.

Haşimato bitkisel çözüm?

Hashimoto tiroiditi genellikle tıbbi tedavi gerektirir. Yukarıda tiroid sağlığını destekleyebilecek, otoimmün aktiviteyi azaltabilecek ve genel refahı iyileştirebilecek yöntemler anlatılmıştır.

Bitkisel tedaviler iç hastalıkları uzmanı önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Haşimato hastalığı kilo aldırır mı?

Evet bu hastalıkta kilo alınması beklenen bir etkidir. Hipotiroidizme bağlı olarak kilo artışı görülebilir.

Tiroid replasman tedavisi ile metabolizmanın normale dönmesi ve hastaların kilo vermesi sağlanır.